AI verhoogt productiviteit in zakelijke dienstverlening, maar werkt niet voor iedereen hetzelfde

Ruim 55 procent van het personeel in de zakelijke dienstverlening ervaart dat het door nieuwe technologische ontwikkelingen meer werk kan doen in dezelfde tijd. Bij accountants, bedrijfskundigen, adviseurs en marketingprofessionals loopt dat percentage op tot circa 70 procent. Het gemiddelde voor alle sectoren ligt op 41,5 procent. Dat blijkt uit de Sectorale Welzijnsmonitor van ABN AMRO, die jaarlijks het welzijn van personeel in alle Nederlandse sectoren meet.

Toch vertaalt die productiviteitswinst zich niet automatisch in meer welzijn. Over de afgelopen twee jaar stagneerde het welzijn van het personeel in de zakelijke dienstverlening. In 2025 verbeterden veiligheid en werk-privébalans ten opzichte van het voorgaande jaar, terwijl persoonlijke ontwikkeling, gezondheid en gelijke kansen daalden.

Verzuim neemt toe, baanzorgen ook

De gezondheidsscores zakten mede doordat het verzuim steeg. Twintig procent van de werknemers denkt dat de klachten achter hun verzuim werkgerelateerd zijn. De meest genoemde oorzaken zijn te hoge werkdruk, lang achter de computer werken, lang dezelfde beweging doen en lichamelijk te zwaar werk.

Ook de persoonlijke ontwikkeling staat onder druk. Meer medewerkers maken zich zorgen over baanbehoud en de flexibiliteit op de arbeidsmarkt neemt af. In 2025 maakte één op de zes werknemers in de zakelijke dienstverlening zich zorgen over het behouden van zijn baan.

• Lees ook: AI zit straks in ieder ATS, maar welke AI heeft HR eigenlijk nodig?

Die zorgen spelen in een sector die al kampt met een fors personeelstekort. In het derde kwartaal van 2026 noemt bijna 45 procent van de bedrijven in de zakelijke dienstverlening het tekort aan arbeid de grootste belemmering in de bedrijfsvoering, tegenover 33 procent van alle ondervraagde bedrijven, aldus de Conjunctuurenquête COEN van het CBS.

Tweedeling in werkbeleving

AI verbetert het werk voor velen, maar niet voor iedereen op dezelfde manier. Veertien procent van het personeel in de zakelijke dienstverlening vindt dat het werk mentaal zwaarder is geworden door technologische ontwikkelingen; 19 procent ervaart juist het tegenovergestelde. Bijna één op de vijf medewerkers vindt het werk door technologie minder leuk geworden, terwijl een kwart het werk juist leuker vindt. De overgrote meerderheid, 67 procent, merkt geen verschil in mentale belasting.

Dat verschil in beleving vraagt om een gerichte aanpak per medewerker. Werknemers die energie halen uit nieuwe technologie willen ruimte om te experimenteren met generatieve AI. Degenen die behoedzamer zijn, hebben meer begeleiding nodig. Goede AI-toepassingen komen bovendien vaak vanuit de organisatie zelf: volgens onderzoek van economenblad ESB en De Nederlandsche Bank lopen werknemers in de zakelijke dienstverlening voor op hun werkgevers als het gaat om AI-gebruik, en is de actieve ondersteuning door werkgevers in deze sector het hoogst van alle sectoren.

• Lees ook: Dit betekenen de nieuwe Europese AI-transparantieregels voor HR

Werkgevers aan zet

Werkgevers kunnen de adoptie van AI vergroten door medewerkers te stimuleren, passende trainingen aan te bieden en geavanceerde AI-tools beschikbaar te stellen. Het juist toepassen van AI kan zorgen voor het wegvallen van vervelende, repetitieve taken en ruimte bieden aan creatieve en complexere vraagstukken, aldus ABN AMRO.

De druk om stappen te zetten is reëel. Advocatenkantoren zien bijvoorbeeld al dat een deel van hun werk verdwijnt, omdat cliënten eenvoudige juridische vraagstukken vaker zelf oplossen met AI. De sector telt circa 2,4 miljoen banen en staat daarmee voor de uitdaging om AI-gedreven efficiëntie te combineren met een werkbeleving die voor alle medewerkers houdbaar blijft.