Autoriteit Persoonsgegevens publiceert richtlijnen voor digitale assessments bij sollicitaties

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft een nieuwe handreiking gepubliceerd over het gebruik van online- en game-based assessments bij werving en selectie. Steeds meer werkgevers en assessmentbureaus gebruiken deze instrumenten om sollicitanten te beoordelen. Ze analyseren automatisch gedrag, vaardigheden of antwoorden van sollicitanten en kennen op basis daarvan een score toe. Dat vraagt om zorgvuldige toepassing van privacyregels.

• Lees ook: Werkzoekenden willen niet beoordeeld worden door AI-bot

Geautomatiseerde besluitvorming

De AP benadrukt dat deze instrumenten kunnen leiden tot geautomatiseerde besluitvorming, zoals bedoeld in artikel 22 van de AVG. Dat gebeurt wanneer een besluit volledig automatisch tot stand komt en een sollicitant direct beïnvloedt, bijvoorbeeld door een score of advies die bepalend is voor de aanstelling. 

Een besluit wordt als geautomatiseerd gezien als er geen menselijke tussenkomst is en het gevolgen heeft voor de sollicitant. In de praktijk worden assessments meestal uitgevoerd door externe partijen. Als de uitkomst van zo’n test een grote rol speelt bij de keuze van de werkgever, kan dat onder geautomatiseerde besluitvorming vallen.

Menselijke beoordeling is cruciaal

Niet elk digitaal assessment valt onder het verbod op geautomatiseerde besluiten. Belangrijk is dat een beoordelaar daadwerkelijk invloed kan uitoefenen, bijvoorbeeld door de uitkomst te wijzigen of te overrulen. Alleen formeel toezicht is niet voldoende; de menselijke beoordeling moet daadwerkelijk invloed kunnen hebben op het besluit.

Geautomatiseerde besluiten zijn toegestaan in bepaalde gevallen:

• Noodzakelijk voor een overeenkomst: bijvoorbeeld een sollicitatieprocedure, mits een geautomatiseerd besluit echt nodig is en er geen minder ingrijpende alternatieven zijn.
• Toestemming van de sollicitant: maar dit is vaak lastig, omdat de verhouding tussen werkgever en sollicitant niet gelijkwaardig is. Toestemming is alleen geldig als deze vrijelijk wordt gegeven.

Transparantie en rechten van sollicitanten

Organisaties moeten sollicitanten duidelijk informeren als een geautomatiseerd besluit wordt genomen. Daarbij hoort informatie over:

• het bestaan en belang van het geautomatiseerde besluit;
• de manier waarop het systeem tot een oordeel komt;
• de mogelijke gevolgen voor de sollicitant.

Daarnaast moeten sollicitanten de mogelijkheid krijgen om het besluit aan te vechten en een menselijke herbeoordeling aan te vragen.

Kijk vooruit: AI-verordening

Vanaf augustus 2026 geldt bovendien de Europese AI-verordening voor digitale wervingstools. De AP benadrukt dat digitalisering in selectieprocedures toegestaan is, maar dat organisaties zorgvuldig moeten werken en de rechten van sollicitanten moeten waarborgen.

• Lees ook: Wat voor gevolgen heeft de AI-act voor het toepassen van HRtech?

Meer informatie en de volledige handreiking zijn te vinden op de website van de AP.