Non-binaire sollicitant met gender X op cv vaker benadeeld, ook in onderzoek met AI-gegenereerde cv’s

Wie bij het invullen van gender in een cv optie X gebruikt, wordt per saldo vaker benadeeld dan een gelijkwaardige kandidaat met een mannelijke naam. Dat blijkt uit onderzoek van het TA Audit Institute met door AI gegenereerde cv’s bij 605 Nederlandse werkgevers.

Het instituut publiceerde het onderzoek op Diversity Day. Het is voor zover bekend het eerste Nederlandse onderzoek naar de positie van non-binaire sollicitanten en naar het effect van pronouns op een cv.

Cv’s en brieven gemaakt met AI

Voor het onderzoek gebruikte het instituut de paired apply-methode. Twee gelijkwaardige kandidaten solliciteerden op dezelfde vacature en verschilden alleen in het onderzochte kenmerk. Tussen juni en augustus 2026 gingen er zo ruim 1.200 sollicitaties de deur uit.

• Lees ook: De Workday AI-rechtszaak: Waarom dit een wake-up call is voor HR in Nederland

De cv’s en, waar verplicht, de motivatiebrieven zijn gegenereerd met een eigen applicatie van het instituut op basis van OpenAI-modellen. Een medewerker controleerde ze voordat ze werden ingediend. Zo konden de onderzoekers op grote schaal gelijkwaardige profielen maken zonder dat taalgebruik of opmaak de uitkomst kleurde.

Gender X invullen niet altijd mogelijk

Vroeg de werkgever bij een sollicitatie verplicht naar gender, dan vulden de onderzoekers bij de non-binaire kandidaat X in. Slechts bij 4,5 procent van de sollicitaties moest nog gekozen worden tussen man en vrouw. In die gevallen is niet met een non-binair cv gesolliciteerd.

Het onderzoek gebruikt twee maten. De totale ongelijke behandeling geeft aan hoe vaak twee gelijkwaardige kandidaten een verschillende reactie kregen, ongeacht wie daar beter van werd. De netto discriminatie kijkt naar de richting: valt die ongelijke behandeling per saldo in het nadeel van de minderheidskandidaat? Een werkgever kan dus vaak verschillend reageren zonder dat één groep structureel wordt benadeeld, zolang het nadeel ongeveer even vaak beide kanten op valt.

Kandidaten met gender X kregen te maken met 14 procent netto discriminatie: per saldo trokken zij vaker aan het kortste eind dan de kandidaat met een mannelijke naam. Volgens de onderzoekers is dat significant.

Pronouns hen/hun zonder nadeel

Bij een neutrale naam met de pronouns hen/hun, zonder genderaanduiding, was er geen nadeel te zien. Deze kandidaten werden zelfs 0,7 procent vaker uitgenodigd dan de kandidaat met een mannelijke naam.

De onderzoekers kunnen het verschil tussen een  gender X in en pronouns in de cv-tekst niet verklaren. Bas van de Haterd, hoofd onderzoek bij het instituut, spreekt van “een heel dubbel gevoel”: het nadeel bij gender X is groot, de uitkomst bij pronouns onverwacht positief.

• Lees ook: Wie heeft straks het laatste woord: mens of algoritme?

Ook hij/hem en zij/haar getest

Het instituut keek ook naar mannen en vrouwen die hun pronouns vermelden. Cv’s met hij/hem werden 4 procent vaker uitgenodigd, cv’s met zij/haar 2 procent vaker. Beide verschillen zijn volgens de onderzoekers niet significant.

Of gelijkwaardige kandidaten überhaupt verschillend werden behandeld, verschilde per groep: 24 procent bij gender X, 20 procent bij hen/hun, 30 procent bij mannen met pronouns en 19 procent bij vrouwen met pronouns. Dat is lager dan in de onderzoeken van het instituut uit 2025 naar leeftijd (48 procent), etniciteit (38 procent) en man-vrouwgender (45 procent).

Motivatiebrief geen factor

De AI-gegenereerde motivatiebrieven werden alleen meegestuurd als de werkgever erom vroeg, bij ongeveer een derde van de sollicitaties. Over alle sollicitaties gemeten had de brief geen effect op de mate van ongelijke behandeling. Per testgroep liepen de uitkomsten wel uiteen.

• Lees ook: Dit betekenen de nieuwe Europese AI-transparantieregels voor HR

Kanttekeningen

Het onderzoek richtte zich vooral op grote en bekende werkgevers met een eigen HR- of recruitmentafdeling. Volgens de onderzoekers kan dat de relatief lage cijfers verklaren: Vlaams onderzoek van onder meer Stijn Baert laat zien dat discriminatie afneemt naarmate een bedrijf groter is. Per testgroep ging het om zo’n honderd tot tweehonderd sollicitaties.